Grenache Gris: de vergeten kleur
Door Fanny Breuil, Genuine Wines ( augustus 2026)
Bij Domaine des Homs in de Minervois heeft Jean-Marc de Crozals Grenache Gris een zeldzame solorol gegeven. In zeer kleine hoeveelheden maakt hij een witte wijn die tegelijkertijd herkenbaar en verrassend is. De wijn is meer dan alleen een curiositeit: hij vormt de aanleiding voor een breder gesprek over klimaatverandering en de toekomst van de mediterrane wijnbouw.
Grenache is een van de grote kameleons van het Middellandse Zeegebied. We kennen hem als een royale, zonminnende blauwe druif en als belangrijk onderdeel van de beroemde assemblages uit de Rhône. In Spanje heet hij Garnacha en op Sardinië Cannonau. Ondertussen treedt ook Grenache Blanc steeds verder uit de schaduw, met boeiende wijnen die een onmiskenbaar mediterraan karakter hebben.
Maar tussen de lichtgekleurde Grenache Blanc en de donkere Grenache Noir bevindt zich nog een ander familielid, herkenbaar aan zijn rozegrijze schil: Grenache Gris. Ook deze druif is ontstaan als kleurmutatie van Grenache Noir. Hij is nooit op grote schaal aangeplant en vervulde gedurende het grootste deel van zijn geschiedenis vooral een ondersteunende rol.
Bij Domaine des Homs in de Minervois besloot Jean-Marc de Crozals de druif in het middelpunt te plaatsen. Zijn eerste witte wijn die volledig van Grenache Gris is gemaakt, afkomstig uit de jaargang 2025, werd in een zeer beperkte oplage uitgebracht. Achter dat kleine aantal flessen schuilt echter een veel groter verhaal: dat van een oud mediterraan druivenras dat door de opwarming van het klimaat opnieuw relevant wordt.
Tussen zwart en wit
Grenache Gris is een oude kleurmutatie van Grenache Noir, een druivenras waarvan algemeen wordt aangenomen dat het uit Spanje komt, hoogstwaarschijnlijk uit Aragón. Samen met Grenache Blanc behoort hij tot dezelfde genetische familie: verschillende kleurvarianten van een van de meest veelzijdige druiven uit het Middellandse Zeegebied.
Jancis Robinson omschrijft Grenache Gris in The Oxford Companion to Wine als ‘een mutatie van Grenache Noir met een roze schil’, die historisch gezien vooral in de Roussillon belangrijk was. Volgens haar is de druif bovendien aromatischer dan Grenache Blanc. Dat is een interessant onderscheid voor een ras dat het grootste deel van zijn geschiedenis verborgen bleef in assemblages.
Qua uiterlijk houden de druiven het midden tussen de bleke schil van Grenache Blanc en de donkere schil van Grenache Noir. Aromatisch heeft Grenache Gris echter een geheel eigen identiteit. De druif is royaal en expressief en kan vrij volle wijnen voortbrengen zonder dat dit noodzakelijkerwijs ten koste gaat van de frisheid.
Historisch gezien kreeg Grenache Gris zelden de hoofdrol. In Frankrijk raakte de druif vooral geworteld in de Roussillon. De aanplant strekte zich uit tot het aangrenzende departement Aude, waar Domaine des Homs ligt, maar ook tot de Provence, Corsica en de Rhônevallei.
In plaats van afzonderlijk te worden gevinifieerd, werd Grenache Gris meestal verwerkt in assemblages, vaak samen met Grenache Blanc en Macabeu. De druif heeft bovendien een lange geschiedenis binnen de mediterrane traditie van versterkte en oxidatief gemaakte wijnen.
Zijn plaats in de Roussillon is niet alleen historisch bepaald. Grenache Gris is er toegestaan als een van de belangrijkste druiven voor rosé en staat tegenwoordig ook vermeld als aanvullende druif voor witte wijn.
Volgens Thomas Oui, oenoloog en wijnconsultant in de Rhônevallei, is Grenache Gris bijzonder interessant om mee te werken. Grenache Blanc kan gevoelig zijn voor oxidatie, maar Grenache Gris bevat kleine hoeveelheden tannine. Die bieden de druif van nature meer bescherming en dragen tegelijkertijd bij aan zijn kenmerkende aromatische karakter.
Daarom kunnen zelfs ervaren wijnliefhebbers Grenache heel goed kennen zonder ooit bewust Grenache Gris te hebben geproefd. Juist die relatieve onbekendheid begint de druif nu bijzonder veelbelovend te maken.
Wanneer een historische druif antwoord geeft op een nieuw vraagstuk
Jancis Robinson vestigt al geruime tijd de aandacht op Grenache Gris. In haar artikel In Praise of Grenache Gris uit 2016 beschreef zij witte wijnen die volledig van deze druif zijn gemaakt als relatief zeldzaam. Daarbij noemde ze wijnen uit de Minervois als bewijs van het potentieel van Grenache Gris.
De geografische overeenkomst is opvallend. Bijna tien jaar later onderzoekt Domaine des Homs in dezelfde streek de mogelijkheden van dezelfde druif, maar inmiddels tegen een andere achtergrond: de steeds urgentere vraag hoe mediterrane wijngaarden zich kunnen aanpassen aan een warmer en droger klimaat.
Jean-Marc besloot Grenache Gris niet aan te planten omdat hij graag een zeldzame druif aan het assortiment wilde toevoegen. De reden was veel praktischer: klimaatverandering.
Door de steeds hetere en drogere omstandigheden in de Minervois ging hij nadrukkelijker kijken naar druivenrassen van mediterrane oorsprong. Het gaat om druiven die van oudsher zijn aangepast aan het klimaat van Spanje en Italië en goed gedijen op de droge, stenige bodems van het domein. Grenache Gris was een van die druiven.
De eerste stokken werden in 2018 en 2019 aangeplant. Tegenwoordig bezit Domaine des Homs 1,5 hectare Grenache Gris, waarvan ongeveer 0,7 hectare al in productie is.
De druif blijkt uitstekend bij het domein te passen. Grenache Gris groeit rechtop en vormt relatief weinig zijscheuten: niet-vruchtdragende scheuten die gedurende het seizoen moeten worden verwijderd. Daardoor is er minder werk aan het bladerdek nodig. De druif is sterk, levert betrouwbare opbrengsten en bouwt, heel belangrijk in een steeds warmer mediterraan klimaat, niet snel buitensporig veel suiker op.
Voor wijnboeren in warme gebieden is het tegenwoordig niet meer alleen de uitdaging om de druiven rijp te krijgen. Het gaat er juist om rijpheid te bereiken zonder overdaad. Suikers kunnen zich te snel ophopen, waardoor het potentiële alcoholpercentage stijgt voordat het fruit de gewenste balans heeft bereikt. Precies op dit punt wordt Grenache Gris bijzonder interessant.
De druiven behouden een goede pH-balans en geven de wijn frisheid en mineraliteit. Venkel, verse kruiden en andere verfijnde mediterrane aroma’s lopen door het fruit heen en versterken de indruk van levendigheid en spanning.
Grenache Gris biedt Jean-Marc daarmee iets wat steeds waardevoller wordt: rijpheid zonder een overmaat aan suiker, een mediterraan karakter zonder zwaarte en frisheid die niet uitsluitend afhankelijk is van een hoge zuurgraad.
Van rosé naar witte wijn
Het verhaal kent nog een interessante wending. Domaine des Homs plantte Grenache Gris oorspronkelijk niet aan met deze witte wijn voor ogen.
Jean-Marc gebruikte de druif aanvankelijk voor rosé. Dat is een toepassing met diepe wortels in Zuid-Frankrijk, die nog altijd terugkomt in de voorschriften van de AOC Minervois. Binnen deze appellation mag Grenache Gris tot 50 procent van de assemblage van een rosé uitmaken.
Als witte wijn bleef Grenache Gris historisch gezien veel meer op de achtergrond. Meestal maakte de druif deel uit van een assemblage en werd hij niet afzonderlijk gevinifieerd. Toen Jean-Marc bij de oogst van 2025 besloot er een witte monocepage van te maken, draaide hij de traditionele bijrol van de druif in feite om.
Deze nieuwe wijn moet daarom niet worden gezien als de uitkomst van een langdurig, volledig uitgewerkt project, maar als het begin van een experiment: de eerste gelegenheid om te horen wat Grenache Gris te zeggen heeft wanneer de druif een solorol krijgt.
De wijn is gemaakt van 100 procent Grenache Gris. Een deel van de most vergist op houten vaten; het overige deel wordt zo gevinifieerd dat de zuiverheid en levendigheid van het fruit behouden blijven. De wijn rijpt op de fijne lie en bâtonnage zorgt voor extra textuur, maar rijkdom op zichzelf is niet het doel.
Het resultaat is een wijn met aroma’s van steenfruit, citrus, bloemen en amandel, aangevuld met venkel en verse mediterrane kruiden. De kenmerkende breedte van Grenache is aanwezig, maar wordt in evenwicht gehouden door frisheid en energie. Misschien is het juist de spanning tussen deze twee uitersten die de wijn zo aantrekkelijk maakt: hij is onmiskenbaar mediterraan, maar voelt nergens zwaar aan.
In de hedendaagse wijnwereld bestaat een begrijpelijke fascinatie voor vergeten druivenrassen. Oude rassen worden uit de vergetelheid gehaald, kleine wijngaarden worden van de ondergang gered en lang vergeten namen verschijnen opnieuw op etiketten.
Maar alleen zeldzaamheid is geen overtuigende reden om een wijn interessant te vinden.
Vergeleken met de grote internationale druivenrassen speelt Grenache Gris nog altijd een bescheiden rol. Het Franse zwaartepunt ligt duidelijk in het mediterrane zuiden, met name in de Roussillon en de aangrenzende Languedoc. Toch zijn het juist de eigenschappen waardoor de druif daar zo goed op zijn plaats is — zijn robuustheid, geschiktheid voor hitte, droogte en stenige bodems, betrouwbare opbrengsten en aromatische karakter — die hem tegenwoordig opvallend actueel maken.
Jean-Marc is niet de enige die dit ziet. Hij merkt dat ook andere wijnboeren in de Languedoc steeds meer belangstelling voor Grenache Gris krijgen, hoewel nog maar relatief weinig producenten met de druif werken.
Daarin schuilt een mooie ironie. Decennialang zocht de wijnbouw vooruitgang in nieuwe technologieën en internationaal succesvolle druivenrassen. Klimaatverandering dwingt ons nu een heel andere vraag te stellen:
Wat als sommige antwoorden al die tijd al rond de Middellandse Zee groeiden?
De toekomst van Grenache Gris wordt daarom mogelijk niet bepaald door nostalgie, maar door praktische noodzaak.
Ook voor exportmarkten heeft het verhaal een voordeel. Het is niet altijd eenvoudig om afnemers kennis te laten maken met een onbekend druivenras. Inkoper, sommelier en consument hebben een reden nodig om de naam te onthouden, te begrijpen waar de druif thuishoort en uiteindelijk voor de fles te kiezen. Bij Grenache Gris is de helft van dat werk al gedaan: iedereen kent Grenache, maar niet iedereen kent zijn grijze kleurvariant.
Juist deze combinatie van herkenning en ontdekking maakt de Grenache Gris van Domaine des Homs zo interessant voor restaurants en gespecialiseerde wijnwinkels. Sommeliers kunnen iets ongebruikelijks aanbieden zonder dat het al te ondoorgrondelijk wordt. Importeurs krijgen op hun beurt een wijn die in zeer kleine hoeveelheden wordt gemaakt, maar die aanleiding geeft tot een veel breder gesprek over de Minervois, Zuid-Frankrijk en het veranderende gezicht van de mediterrane wijnbouw.
Bij Domaine des Homs heeft Jean-Marc de Crozals de druif simpelweg wat meer ruimte gegeven. Daarmee ontdekte hij dat deze oude, bijna vergeten tint van Grenache verrassend veel te zeggen heeft over hedendaagse wijn. Niet omdat hij zeldzaam is, maar omdat hij bij zijn herkomst past — en steeds meer ook bij deze tijd.
Fanny Breuil, Genuine Wines